نبرد سمیرم

تومان

در انبار موجود نمی باشد

مقایسه
موجود نیست
  • نبرد سمیرم: انگلیسی‌ها، قشقایی و جنگ دوم جهانی
    نویسنده: کاوه بیات
    چاپ اول: ۱۳۸۹
    تعداد صفحات: ۳۸۴
    حمله ارتش‌های شوروی و بریتانیا به ایران در سوم شهریور ۱۳۲۰موجب کناره گیری رضاشاه از سلطنت و فروریختن نظام دیکتاتوری او گردید. در پی این واقعه، از یکسو نظام مشروطه پارلمانی در ایران احیاء شد و از طرف دیگر، سیاستمداران عصر مشروطه از تبعید وانزوا و فعالان سیاسی جوان تر از زندان رهایی یافتند و با انتشار روزنامه، احزاب سیاسی، اتحادیه‌های کارگری و تشکل‌های صنفی و… فعالیت خود را برای تحکیم نظام مشروطه و اجرای اصلاحات سیاسی، اجتماعی و فرهنگی آغاز کردند. همچنین همزمان با این تحول، ایلات و عشایر روند متفاوتی را در پیش گرفتند: سران ایلات و عشایر در صدد برآمدند موقعیت اقتصادی خود را که در دوره سلطنت رضاشاه به طور جدی آسیب دیده بود، بازسازی کنند و اقتدار سیاسی ازدست رفته خویش را بار دیگر به دست آورند. از این رو شورش عشایری درمناطق مختلف کشور آغاز شد.
    دردوره سلطنت رضاشاه اکثر قریب به اتفاق ایلات و عشایر سرکوب، خلع سلاح و مجبور به اسکان اجباری (تخته قاپو) شدند. به منظور تضعیف و مهارکردن عشایر، بیشتر سران و خان‌ها را مجبور به اقامت اجباری در شهرها کردند و اداره تامینات شهربانی آنها را زیر نظر گرفت. عده‌ای از آنها را هم که خطرناک می‌دانستند اعدام یا زندانی کردند و… . اسماعیل خان صولت الدوله سردار عشایر قشقایی از جمله سرداران و خان‌های عشایر بود که در دوره سلطنت رضاشاه زندانی و املاکش مصادره شد و در سال ۱۳۱۱ در زندان درگذشت. خانواده صولت الدوله نیز تبعید گردیدند. در دوره تبعید، محمدناصرخان به همراه خانواده اش در آدران شهریار و خسروخان به اتفاق مادرش (خدیجه بی بی) و خواهرانش در شمیران روزگار می‌گذراندند. چند روز پس از سوم شهریور با انتشار خبر خروج خانواده سلطنتی از تهران،خسروخان موقع را مغتنم شمرد و به فکر افتاد که خود و محمدناصرخان و سایر بستگان سردار عشایر را از تهران نجات دهد. “ نیمه شبی به دیدار محمدناصرخان به آدران رفت وهمان نیمه شب به اتفاق هم و با زن‌ها و بچه‌ها به سوی فارس حرکت کردند. محمدناصرخان تلگرافی برای سرتیپ عمیدی فرستاد و ضمن مطلع ساختن او از مراجعتش به فارس، اعلام کرد که درشرایط پرمخاطره اشغال ایران آماده اجرای اوامر دولت است. اما سرتیپ عمیدی گروهی از نظامیان را برای دستگیری محمدناصرخان وخسروخان اعزام کرد. چون آنها به کوه زده بودند، ماموران اعزامی خدیجه بی بی و دخترانش را به همراه خانواده محمدناصرخان بازداشت و تحت الحفظ به اصفهان فرستادند.
    بازگشت محمدناصرخان و خسروخان به فارس تحرکی در خان‌ها وسران طوایف قشقایی پدید آورد، با آن دو همراه شدند و اقداماتی برای “ بازسازی پیوندهای گذشته ایلی و جذب نیرو” به عمل آمد. به سرعت پیوند‌ها برقرار شد و خان‌ها متحد شدند، تفنگچی‌ها گرد آمدند وسامان ایل احیا گردید و اتحاد قشقایی با عشایرکهگیلویه و بویراحمد و… برقرار شد. و این در حالی بود که خانواده صولت الدوله در اصفهان تحت نظر قرار گرفته وستون اعزامی به سمیرم نیز کماکان در تعقیب قشقایی‌ها بود. سران ایل قشقایی از یکسو و دولت و ارتش از سوی دیگر هدف‌های متفاوتی را در سر داشتند؛ سران قشقایی در پی آن بودند که در فارس بمانند و به تبعید بازنگردند، املاکشان به آنها بازگردانده شود و دولت اقتدار منطقه‌ای آنها را به رسمیت بشناسد. اما دولت و ارتش درپی تداوم سیاست عشایری رضاشاهی بودند. گو اینکه در پی فروریختن دیکتاتوری رضاشاه تداوم آن سیاست،آن هم به همان سبک وسیاق سابق، امکان پذیر نبود. علاوه بر این، سفارت انگلستان نیز با توجه به سابقه رویارویی قوای آن کشور با ایل قشقایی در دوره جنگ جهانی اول و برخی نشانه‌هایی که ملاحظه می‌کردند، احتمال می‌دادند در پی اقتدار خوانین قشقایی بازهم چنان وقایعی تکرار شود، در ارسال اسلحه و مهمات به شوروی وقفه پیش آید و فارس به کانونی برای طرفداران و ستون پنجم آلمان تبدیل شود. از این رو، سفارت انگلستان رویارویی نظامی را تشویق می‌کرد. همچنین عده‌ای از مالکان بزرگ و خان‌های منطقه نیز که بازیابی اقتدار ایل قشقایی را به دلایل مختلف به صلاح و منفعت خود نمی دیدند، از برخورد قاطع نظامی حمایت می‌کردند. مجموعه این عوامل موجب می‌شد تا علیرغم پاره‌ای مذاکرات، ماجرا به مسالمت فیصله نیابد و دو طرف به سوی برخورد نظامی پیش بروند. برخوردهای پراکنده نظامی که نه تنها به تضعیف عشایر نینجامید، بلکه موجب تقویت آنها هم شد در نهایت به نبرد سمیرم (۸ تا ۱۱ تیر۱۳۲۲)انجامید . در این نبرد قوای ارتش در منطقه سمیرم از قوای عشایر به سختی شکست خورد و دولت ایران به ناچار از طریق مذاکره و پذیرفتن خواسته‌های عشایر، مناقشه را فیصله داد؛ اقدامی که با اندکی درایت و واقع بینی می‌شد در همان مهرماه ۱۳۲۰ انجام گیرد و آن همه مصائب به بار نیاید.
    نبرد سمیرم پژوهشی است درباره شورش ایلات جنوب کشور به محوریت ایل قشقایی در سال‌های ۱۳۲۰ـ۱۳۲۲ و دلایل، انگیزه‌ها و اقدامات نیروهای درگیر در آن. در این پژوهش، کاوه بیات علاوه بر معدود کتاب‌ها و بررسی‌های منتشرشده، عمدتا از اسناد و مدارک منتشرنشده آرشیوهای داخلی و همچنین گزارش‌های ادواری سفارت انگلستان در تهران و شماری از دیگراسناد وزارت امورخارجه انگلستان مربوط به این برهه زمانی استفاده کرده و توانسته است یکی از وقایع نه چندان شناخته شده تاریخ معاصر ایران را به طور مشروح و با جزئیات تشریح و تحلیل کند.
    لازم به ذکر است که «نبرد سمیرم»، جایزه چهارمین دوره جایزه جلال آل‌احمد را در حوزه تاریخ‌نگاری از آن خود کرده است.

بر اساس 0 دیدگاه

0.0 امتیاز نهایی
0
0
0
0
0

دیدگاهها

هیچ دیدگاهی برای این محصول نوشته نشده است.

اولین نفری باشید که دیدگاهی را ارسال می کنید برای “نبرد سمیرم”

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *