حساب کاربری

لطفا از حروف a-z,A-Z,0-9 استفاده نمایید - حداقل 5 کاراکتر

حداقل 8 کاراکتر

یئنگی ایلینگیز موبارک


یئنگی ایلینگیز موبارک

 

عید نوروز در میان ایل قشقایی¹

قشقایی‌ها همچون دیگر مسلمانان شیعی مذهب  ایرانی دارای اعیاد مذهبی و مراسم ملی هستند. یکی از این مراسم که قبل از عید نوروز برگزار می شود، مراسم جشن اسفند ماه است که اسفند نمایانگر بهار در ایل است.
روز قبل از تحویل سال مردم ایل  با آرد و روغن و خرما حلوای مخصوصی تهیه کرده و به عنوان آخرین روز سال برای مردگان خیرات می‌کنند و این روز را «عرفه» می گویند. و اگر قبرستان و یا امام زاده ای در جوار آنان باشد به آن جا می روند و فاتحه ای می خوانند.
شب عید معمولا از میان بره های پاییزه خود یکی را انتخاب می کنند و برای شب عید سعی می‌کنند شام مرتب و مفصلی نظیر بره پلو یا مرغ پلو داشته باشند.  شب عید باید حتما همه  کس در خانه‌ خودش باشد و اگر در سفر هستند تلاش می کنند که به خانه برگردند و  معتقدند اولین شب سال نو ضمن داشتن اجاقی روشن با غذایی کامل سبب رونق و ادامه آن در سال خواهد بود. وباید جمع خانواده با صفا و صمیمیت به گرد هم حلقه زنند. و شب را با آواز خوانی و نی زنی با همسایه ها سپری می کنند.
روز اول سال با فجر سحری زنان و دختران از خواب بر می خیزند و کارهای عادی خود را از قبیل نان پزی شیر دوشی را انجام داده و سعی می کنند که با بقیه اعضای فامیل  شاد و خندان بوده و با هم روبوسی کرده و شاد باش نوروزی به هم می گویند. حتی اگر مریض باشند دارو نمی‌خورند، کوشش می‌کنند با خانواده‌های خود درگیری پیدا نکنند اگر عزادار بوده‌اند لباس مشکی را از تن خارج می کنند. اگر از بستگان کسی فوت کرده باشد اول به منزل آنها برای عید دیدنی می روند و لباس عزای آن ها را عوض می کنند. عشایر روزهای عید چادرهای خود را با فرش‌ها و گلیم و جاجیم های رنگین تزیین می‌کنند. آویز های رنگین(گوکپول) بر دیرک های چادر آویزان می کنند.
شب قبل از تحویل سال مقداری حنا خیسانده و آخر شب که بچه ها در خواب هستند به دست آنها می‌مالند، بچه ها صبح که بیدار شدند متوجه رنگین شدن کف دست خود می‌شوند. صبح روز عید زودتر از همیشه بیدار شده، و لباس های نو خود را خورجین ها در آورده و خود را نو نوار می کنند.

زنان و دختران لباس ها ترکی قشقایی شامل پیراهن و چندین دامن پرچین و کلجه(کت) و پاپوش نو و روسری زیباست می پوشند و در میان گلهای زیبای وحشی و بوته های خوش منظر دشت و دمن را زیبا تر به نمایش می گذارند.
کوچ روان معمولا به صورت های خویشاوندی در یک مکان گرد هم اتراق می کنند، و این گروه های هم ریشه را اُوبه می گویند که غالبا شش و حداکثر تا ده چادر در کنار هم هستند و همه با هم نسبت های نزدیک و دور دارند.مراسم دید و بازدید عید قبل از ظهر و در میان خویشان شروع می‌شود اولین بار به منزل ریش سفید خود که غالبا هدایت اوبه را بر عهده دارد می روند. و تقریبا همه یک جا جمع می شوند . و  بعد از آن به چادرهای اقوام نزدیک تر زود تر می روند پس از دست بوسی و تبریک گویی و پذیرایی بوسیله شیرینی‌های محلی که معمولا نان شیرین (یوخه)، گندم برشته، آجیل شیرین، شیرینی، گردو، قصبک(خرمای خشک شده)، انجیر، کشمش که معمولا جیب بچه‌ها را هم پر می کنند (امروزه شیرینی و کیک و …. هم موجود است.) بچه‌ها از بزرگان طوایف و خوانین عیدی می‌گیرند. و اعضای خانواده نیز با هم هدایای خود را رد و بدل می کنند.
بعداز ریش سفید و یا کدخدا، از بزرگان فامیل شروع کرده و چادر به چادر به همه بستگان سر می‌زنند.  در روزهای بعد پذیرای میهمانانی می شوند که اوبه های دور و نزدیک به دیدن آن ها آمده اند. و آن ها هم باید برای دیدن کسان و خویشان و آشنای خود که در دیگر آبادی ها ساکن هستند به دیدن آن ها بروند. و مرسوم است که برای دیدن خویشان نزدیک که در اوبه های دیگر هستند، عیدی مانند یک بره یا بزغاله و  …. به خود می برند.
و اگر نشیمن خان نزدیک به اویه باشد گروهی از مردان به دیدن خان طایفه می‌روند معمولا بره یا بزغاله یا جاجیم به عنوان عیدی تهیه کرده دست جمعی به حضور بزرگان ایل می‌روند. خوانین می‌دانند که حدود ۲۰۰ _ ۳۰۰ نفر باید به دیدنشان بیایند و از قبل خود را آماده می‌کنند.  و چادر های مخصوص میهمانان را مرتب کرده و برای پذیرایی آماده می شوند. این گروه های عازم به دیدن خان با شال و آرخالق های خاص ایلی(که اینک بسیار نادر شده است) بر اسب های زین کرده با جل های زیبا سوار شده و  به حرکت در می آیند و جوانان دست به نمایش و اسب دوانی کرده و با تفنگهای خود شیلیک می کنند. و از میان اوبه را می افتند و نزدیک هر یک از اوبه های دیگر نیز این نمایش و شادی را تکرار می کنند. و در برخی نقاط که اوبه ها به هم نزدیک و تعداد زیاد باشد در ایام نوروز مسابقات اسب دوانی و تیر اندازی راه می اندازند و همه به تماشا می روند.
در این ماه در منطقه قشلاق به علت تغییر درجه هوا و سرسبزی طبیعت و زادوولد دام‌ها و وفور لبنیات، چادر نشینان با روحیه بهتر از پیش جلوه می‌کنند. به همین منظور است که شب اول اسفند ماه مقداری جوهر قرمز در آب حل کرده و قسمتی از پشت و پهلوی گوسفندان را رنگ آمیزی می کنند چون طبیعت زیبا و رنگین شده است، گوسفندان هم باید تغییر چهره بدهند در زمانی که خشکسالی است از این مراسم و جشن خبری نیست.
این رنگ کردن کوسفندان در بیشتر کشورهای هند و اروپائی دیده میشود.  در سفری که در اسکاتلند و ایرلند و مناطق کوهستانی انگلستان رفته بودم،  در فصل بهار در دامنه های سیز کوهستان ها و دشت ها  این رنگ آمیزی گوسفندان را در آن دیار مشاهده کردم
علاوه بر رنگ کردن گوسفندان در جشن اسفند ماه در میان مردم قشقایی رسم بر این است که هنگام عصر دختر بچه ها مقداری علوفه‌خشک و خار و خاشاک از بیابان جمع آوری کرده و با غروب آفتاب آنها را در محلی آتش زده و در اطرافش شادمانی می‌کنند هنگامیکه آخرین شعله‌های آتش در حال خاموشی است، اطرافش را سنگ چین می‌کنند تا باد خاکسترش را به هم نریزد.
هر خانواده‌ای پیش خود نیت می‌کند که سال آینده چه خواهد شد. صبح روز بعد به خاکسترها نگاه می‌کنند در وسط آن معمولا گودال هایی کوچک که شبیه جای پای گوسفند یا شتر است و بر این اعتقاد که در سال آینده شتر یا گوسفند به شانس آنها می‌آید.
معمولا خواستگاری ها و عروسی ها و حتی چشن های ختنه سوران قشقایی در عید نوروز مورد گفتگو و توافق قرار گرفته در ماه های بهار صورت می گیرد. و اگر جشن عروسی در میان کسان و یا آشنایان در همان اوبه یا اوبه های همجوار باشد، شادی جوانان دو چندان می شود چون با شرکت در این عروسی ها که معولا یک هفته به درازا می کشد، اوقات خوشی را می گذرانند. با پوشیدن لباس های رنگا رنگ و در میان سبزه زارها دلنشین و گل و بوته های رنگین جلای دیگری به طبیعت و به مردم آن عرضه می کنند.سال نو بر همه شاد و خجسته باد.

 

چند شعر در رابطه با عید نوروز به زبان ترکی قشقایی²

قیزیل گوللر چیخنده
اولاری یئل ایخنده
بولوت گؤزون سیخنده
بایرام گلر یاز اولار
غمی غوصا آز اولار

 

گلینگ قچگ اوشاقلار
چایدان گچگ اوشاقلار
چیچک بیچگ اوشاقلار
بایرام گلیب یاز اولموش
هامی گوللر ناز الموش

 

یاشیل چیمن ساری گول
یاری ریحان یاری گول
بیر باخ بیزه ساری، گول
گل تا گولک اوره کدن
بوکول دوتاک چؤره کدن

 

بوروق گولو  آغ چالیر
چؤللر واری باغ چالیر
گون قیزّی دیر داغ چالیر
کورپه قچیر مه له شیر
قویون قوزو ایله شیر

 

آتام قوربان کَسمیش دیر
آغ چاتمادان آسمیش دیر
شاد اوره کلر اَسمیش دیر
قونشو لارا پای وئرینگ
یئددی بهره سای وئرینگ

 

آتیل _ بوتول اویناراک
قچمه _ توتول اویناراک
دارجا پاتیل اویناراک
نه یاخچی دیر گول هاندا
ال یوما ندا ، آچاندا

 

قره داغلار قار اولسون
بئله گونلر وار اولسون
تاری سیزه یار السون
بایرامی شامی اوزانسین
بیزلره خوش لیق قازانسین

_________________________

عید نوروزوم۳

یاغیش یاغیب یاز اولایدی
گله یدی عیدی نوروزوم
بوردا دشمن آز اولایدی
بیزه گله یدی دلسوزوم

 

ایراق یئردن یار گله یدی
رقیبلردن تار گله یدی
سوغاتلی نار گله یدی
منه فسمت حلال روزوم

 

رحم ائده یدی شاهچراغ
اولمایایدی یار بی دماغ
احوالیمی آلا سراغ
آشکار اولایدی اولدوزوم

 

روشن گونلر شامدیر منه
بو گئنگ دنیا دامدیر منه
اوگون خوش هنگامدیر منه
گئله شمع شب افروزوم

 

عاجزانه آن وئریرم
من سنه قران وئریرام
روبه قبله جان وئریرام
وصل-ی هجرانینگدیر ارزوم

 

شهبازی دئر ییر دئمیردیم
عاشقانه شعر دئمیردیم
آیدان ایلدان بیر دئمیردیم
یک غافلیدان جوشدو سوزوم

_______________________

قطار قطار دورنالار
قوشا قوشا سونالار
پیغام آپار ائلیمه
بایرام گلیر ائلیمه
یاز گولوشور چؤللرده
ساز چالینیر دیللرده

🏵️
🥳 😃
💓 😇
😍
🤩
🙃
🤓
🥰
💖

🌳🌴🎋
🌹 🎄
🌲
🌵
🐤🐦🐧
🐱
🐺
🐰 🐭
🦊🐻🐼

🌻🐀🌼
🍁 🌞
🐚 🦢
🕷️ 🎄
🦘🌳🦃🌿
🌱
🐌
🌴
🐯

🦆🔥🐡
🎍 🐔
🐸 ☘️
💐 🦁
🐞🌷🐀🌼
🦋
🌺
🦚
🌹

یئنگی بایرامیز قوتولو اولسون

_________________________

کهنه ایلی باشدان ادگ ساغلوغا”
نوروز گلده ایرگیمز شاد اولا”
ایل دولانا آی دولانا یاز اولا”
قسمت اولا دوست بیزمینن شاد اولا”

بایرام سیزی خانوادیزه مبارک اولسون…

🌹🌹🌹🌹🌹🌹

________________________

تاری آدی اینان

بایرام گلمیش خوش اولاگ
بوغونتو دان بوش اولاگ
قول بوین اولاگ یار اینان
جوشقون اولاگ جوش اولاگ

ینگی ایلی بوتون یولداشلارا و غیرتلی سوی داشلارا تبریک دییرم
اومودلی یام یاخچی گونلار یاخچی آی لار و یاخچی دووران لاری خوشلیقا باشا گچیردنگز

___________________________

*بایرام اوزو گولور گول*
*گلیر غم باش اولور، گول*
*آدینگ گچدی اوره گدن*
*باغچامیزا دولور گول*
🌻🌷🌸🌺🌹💐🌼

بایرامی، هامی غیرتلی و اصالتلی قاشقایی لارا تبریک دئیرم؛ مهرلی تاری دان سیزینگ ایچی ساغلیق و شادلیق آرزیلی یام.
احترامیندان

______________________________

*آرمادنگیز*

بالوغ تکین دیرری 🐠

گؤی تکین گؤزل ☘️

سمنو تکین شیرین 🍯

سنبل تکین ایسلی 💐

آلما تکین بویاقلی🍎

سکه تکین ارزشلی 💰

🌹ینگی ایل و بایرام سیزه و اؤبایزا ایزه چوخ موبارک اولسون🌹

❀┅═❀♥️❀═┅❀

___________ _ _ _ ____________

بایراملار ایسسی گلیر
کۇهنا یار سسی گلیر
باغرێ بندیم اۇینایار
دوران سۆره‌سی گلیر
🌹 🎋🌹🎋 🌹
“جمال خجسته”

 

منابع و ماخذ:
۱_تاریخ اجتماعی و سیاسی ایل بزرگ قشقایی، نوروز دُرداری

۲_یان باخما، محسن رجایی پناه
۳_ئیل هجرانی، عبدالحسین شهبازی

_______________________

تهییه و تنظیم ؛حسن میرزایی

 

حسن میرزایی
ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

X